Η νέα Ευρωπαϊκή Ατζέντα για τις πόλεις και η επόμενη μέρα των Δήμων
Η Ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Πόλεις αποτυπώνει με σαφήνεια τη νέα κατεύθυνση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την αστική ανάπτυξη. Σε μια περίοδο όπου πάνω από το 75% των Ευρωπαίων πολιτών ζει σε πόλεις, η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι τοπικές αρχές βρίσκονται στο επίκεντρο των μεγάλων προκλήσεων της εποχής: την κλιματική αλλαγή, την ενεργειακή μετάβαση, την κοινωνική συνοχή, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ανθεκτικότητα των υποδομών. Το νέο αυτό πλαίσιο δεν αποτελεί ένα θεωρητικό κείμενο κατευθύνσεων, αλλά ένα λειτουργικό εργαλείο που επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι Δήμοι θα σχεδιάζουν, θα χρηματοδοτούν και θα υλοποιούν έργα την επόμενη δεκαετία.
Το όραμα που περιγράφεται είναι ξεκάθαρο: ευρωπαϊκές πόλεις έξυπνες, βιώσιμες και ανθεκτικές, με ψηφιακές υποδομές που στηρίζουν τη λήψη αποφάσεων, ενεργειακά αποδοτικά κτίρια και δημόσιους χώρους, συστήματα βιώσιμης κινητικότητας και πολιτικές που ενισχύουν την κοινωνική συνοχή και την ποιότητα ζωής. Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση αντιμετωπίζονται ως αλληλένδετες διαδικασίες, οι οποίες οφείλουν να υλοποιούνται με τρόπο ισόρροπο και κοινωνικά δίκαιο, χωρίς να αφήνουν πίσω περιοχές ή ομάδες πληθυσμού. Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ανθεκτικότητα των πόλεων απέναντι σε φυσικούς και οικονομικούς κινδύνους, μέσα από καλύτερο σχεδιασμό, πρόληψη και αξιοποίηση δεδομένων.
Κομβική αλλαγή που εισάγει είναι ο ρόλος των πόλεων στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών. Οι Δήμοι δεν αντιμετωπίζονται πλέον μόνο ως τελικοί αποδέκτες χρηματοδοτήσεων, αλλά ως ενεργοί εταίροι που συμμετέχουν στον σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη βελτίωση των πολιτικών. Αυτό συνεπάγεται μεγαλύτερη ευθύνη, αλλά και αυξημένες απαιτήσεις σε τεχνική επάρκεια, στρατηγικό σχεδιασμό και τεκμηρίωση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πολλοί Δήμοι, ιδιαίτερα μικροί και μεσαίοι, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε αυτές τις απαιτήσεις, γι’ αυτό και προωθεί μηχανισμούς απλούστευσης, τεχνικής υποστήριξης και καλύτερης πρόσβασης σε δεδομένα και εργαλεία.
Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύονται ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες που στηρίζουν πιλοτικά και καινοτόμα έργα, ενώ προετοιμάζεται ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα υποστήριξης των πόλεων για την επόμενη προγραμματική περίοδο. Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση θα συνδέεται όλο και περισσότερο με την ύπαρξη ώριμων στρατηγικών αστικής ανάπτυξης, με σαφείς στόχους, μετρήσιμα αποτελέσματα και ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Για τους ελληνικούς Δήμους και Περιφέρειες, αυτό σημαίνει ότι η έγκαιρη προετοιμασία, ο ψηφιακός εκσυγχρονισμός και η υιοθέτηση ολοκληρωμένων λύσεων δεν αποτελούν πλέον επιλογή, αλλά βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή στα επόμενα χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η Ατζέντα της ΕΕ για τις Πόλεις στέλνει ένα σαφές μήνυμα: οι πόλεις που θα μπορέσουν να μεταφράσουν το ευρωπαϊκό όραμα σε συγκεκριμένα, ρεαλιστικά και υλοποιήσιμα έργα θα αποκτήσουν συγκριτικό πλεονέκτημα.
Η μετάβαση σε έξυπνες, βιώσιμες και ανθεκτικές πόλεις ξεκινά από τον σωστό σχεδιασμό και τη σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας και των δεδομένων. Σε αυτό το περιβάλλον, οι τοπικές αρχές χρειάζονται αξιόπιστα σχέδια που μπορούν να γεφυρώσουν τη στρατηγική με την πράξη και να υποστηρίξουν τον μετασχηματισμό των πόλεων με τρόπο ουσιαστικό και μετρήσιμο.
Δείτε αναλυτικά όλες τις παραμέτρους του Θεματολογίου εδώ